Soalan Lazim (FAQ)

Manifesto BN Sabah 2025

Manifesto Barisan Nasional Sabah bagi Pilihanraya Umum Negeri Sabah Ke-17 dikenali sebagai: Rancangan Pembangunan Sabah Satu atau RPS1

A. Umum Manifesto

Apakah fokus utama Manifesto BN Sabah 2025?

Meningkatkan kesejahteraan rakyat melalui pemacuan ekonomi, pembaikan infrastruktur asas (air, elektrik, jalan, internet), peluang pekerjaan dan pendidikan, perlindungan sosial B40, serta tadbir urus telus.

Bagaimana manifesto memastikan manfaat sampai ke luar bandar?

Melalui 1 Daerah 1 Industri (1D1I), dana pelancongan desa, mini-grid biojisim pedalaman, rumah
transit belia bandar, koperasi belia daerah, dan naik taraf jalan penghubung.

Adakah semua janji bermula serta-merta?

Tidak semua. Ada yang bertahap/berkala (contohnya projek besar infrastruktur dan reform perundangan), dengan garis masa dinyatakan pada setiap program.

Bagaimana keutamaan ditetapkan?

Berdasarkan impak kepada kos sara hidup, akses perkhidmatan asas, peluang pekerjaan, dan ekuiti wilayah (bandar–luar bandar).

B. Ekonomi & Infrastruktur

Apa itu Dana Kemakmuran Negeri Sabah (State Wealth Fund)?

Dana simpanan/pelaburan jangka panjang daripada hasil negeri dan sumbangan GLC/GLIC/swasta untuk manfaat generasi akan datang. [Program: Dana Kemakmuran]

Rumah mampu milik: berapa sasaran pembinaan? Siapa layak?

Rumah Untuk Rakyat (Rumah SabahKu) menyasar 15,000 unit setahun untuk B40/M40 (rumah pertama). [Perumahan]transit belia bandar, koperasi belia daerah, dan naik taraf jalan penghubung.

Adakah bantuan baik pulih rumah bencana?

Ya. Dana khas baik pulih sehingga RM10,000 setiap kes. [Perumahan]

Bantuan makanan tunai negeri?

MyMAS (tambahan negeri): RM100/bulan untuk isi rumah B40 (selaras bantuan persekutuan). [Kos Sara Hidup]

Simpanan anak lahir di Sabah?

Amanah Saham Anak Sabah (ANAS): RM1,000 untuk bayi lahir mulai 1 Jan 2026, boleh dikeluarkan pada umur 18. [Simpanan Kanak-Kanak]

Sokongan usahawan mikro/PKS?

Geran tanpa cagaran sehingga RM10,000 setahun + inisiatif Bank YUMS (bank desa) untuk akses kewangan. [Usahawan]

Lapangan Terbang Antarabangsa baharu?

Ya, projek horizon 10–15 tahun untuk pelancongan/kargo. [Akses & Pelancongan]

Pelabuhan & FTZ di Kudat?

Pelabuhan moden + Zon Perdagangan Bebas (Northern Gateway BIMP-EAGA) bagi tarik FDI/ekspor. [Perdagangan Maritim]

6 Wilayah Ekonomi Baharu & 1D1I?

Penyusunan wilayah ikut potensi setempat; setiap daerah fokus satu industri huluan–hiliran. [Wilayah Industri]

Jalan raya & Pan Borneo?

Sasaran menyiapkan Lebuhraya Pan Borneo dalam 5 tahun + jalan penghubung pekan–luar bandar. [Jalan & Logistik]

Masalah air—apa pelan konkrit?

Tubuh Suruhanjaya Air Sabah (SAS), tambah loji/empangan, sensor pintas, paip baharu; sasaran gangguan <5% setahun menjelang 2030. [Air Bersih]

Tenaga elektrik—berapa tambahan kapasiti?

Tambah 3,000–5,000 MW; BESS solar untuk setiap KIR B40 sebagai sumber alternatif. [Tenaga & BESS B40]

Internet luar bandar & bandar pintar?

Minimum 100 Mbps di pedalaman, bandar utama ke arah Smart City dalam 5 tahun. [Digital Sabah]

Banjir?

Pelan Induk Mitigasi Banjir Sabah 2030—tebatan, saliran utama, pembersihan sungai/parit berkala. [Resilien Banjir]

Keterjaminan makanan (padi)?

Replanting & Smart Farming + Bank Benih Sabah untuk benih tahan lasak. [Agro Padi]

Industri makanan laut?

Hub pengeluaran & eksport makanan laut (asas & premium) dengan rangkaian sejuk/pensijilan. [Perikanan & Eksport]

“One Nation One Price” melalui Sepanggar?

Modernisasi Pelabuhan Sepanggar sebagai hab transshipment strategik untuk kurangkan kos logistik. [Logistik & Harga]

Zon perdagangan dengan IKN (Indonesia)?

Zon Perdagangan Bebas rentas sempadan, jadikan Sabah pintu ke IKN. [Sempadan & IKN]

Pelancongan desa komuniti?

Dana untuk inap desa/ekopelancongan komuniti luar bandar. [Pelancongan Desa]

Lesen pelancongan & pemain tempatan?

Penguatkuasaan lesen ketat dan keutamaan syarikat tempatan. [Pelesenan Pelancongan]

Industri kreatif?

Dana Kreatif Sabah + Akademi Kreatif untuk pembiayaan, latihan dan inkubasi bakat. [Industri Kreatif]

C. Wanita

Apa sasaran penyertaan wanita dalam dasar awam?

Minimum 30% wanita di jawatan pembuat dasar perkhidmatan awam negeri. [Kuota Wanita 30%]

Kementerian khas wanita di Sabah?

Penubuhan Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat Sabah. [KPWKM Sabah]

i-Suri negeri? Siapa layak?

RM600 one-off untuk pencarum baharu KWSP yang berdaftar e-Kasih (suri rumah/balu/ibu tunggal tanpa pendapatan tetap). [i-Suri Sabah]

Saringan kesihatan wanita?

mammogram, pap smear, kanser serviks percuma untuk wanita 40 tahun ke atas. [Sayangi Wanita]

D. Belia

TVET & SKIVETS—apa kelebihan?

TVET bertaraf antarabangsa + SKIVETS dengan jaminan penempatan kerja melalui rakan industri/GLC. [TVET/SKIVETS]

Rumah Belia sifar deposit?

Casa Belia: 1,000 unit/tahun, model sewa-untuk-milik (rumah pertama belia). [Perumahan Belia]

Rumah Transit Belia bandar?

500 unit sewa rendah (maksimum 1 tahun) untuk belia luar bandar yang baru bekerja di bandar. [RTB]

Dana memulakan bisnes belia?

DanaBN: sehingga RM5,000 untuk permulaan perniagaan (gig/digital/perkhidmatan). [Dana Belia]

Tanah TOL berkumpulan untuk belia?

PEMUDA: TOL berkumpulan untuk pertanian/ternakan/akuakultur + bimbingan/dana. [Program Peneroka Muda]

Koperasi usahawan belia setiap daerah?

Ya, dengan mentorship pengurusan/pemasaran/inovasi oleh GLC. [Koperasi Belia Daerah]

Sukan & e-sukan belia?

Dana pembangunan bakat dan komuniti e-sukan. [Dana Sukan/E-Sukan]

Litar permotoran moden?

Hab lengkap untuk Cub Prix, Drag, Drift & Karting. [Sukan Permotoran]

Port Aspirasi Anak Muda?

Pusat aktiviti belia (ekonomi, kreatif, latihan digital, keusahawanan) di 10 daerah permulaan. [Port Aspirasi]

Lesen lori GDL percuma?

Ya, untuk belia B40 (latihan/ujian mengikut kohort). [GDL Percuma Belia]

E. Pendidikan

Yuran IPT milik negeri?

Percuma 100% di IPT milik Kerajaan Negeri Sabah. [Yuran Percuma IPT Negeri]

Bantuan pendaftaran IPT?

Skim IKHLAS: RM2,000 (Diploma) / RM2,500 (Sarjana Muda), one-off. [IKHLAS]

Insentif tambang kapal terbang pelajar?

GRADWINGS: sehingga RM1,000 one-off untuk perjalanan ke IPT luar Sabah. [GRADWINGS]

Bantuan tahunan pelajar?

KAD SISWA: RM500 setahun untuk alat tulis/buku/laptop/yuran. [Kad Siswa]

Bantuan tadika?

INTAN: RM300 setahun untuk kanak-kanak umur 5–6 tahun. [INTAN]

Fakulti Undang-Undang UMS?

Penubuhan fakulti undang-undang di UMS untuk lahirkan profesional perundangan tempatan. [UMS Law]

F. Tadbir Urus & Politik

Bagaimana manifesto memperkukuh MA63?

J/Khas DUN pantau pelaksanaan MA63 & semak akta berkaitan (PDA 1974, Wilayah Laut 2012, Perikanan 1985). [MA63 DUN]

Apakah pendirian tentang 40% hasil Sabah?

Tuntutan 40% hasil diperoleh dari Sabah seperti diperuntukkan Perlembagaan. [40% Hasil Sabah]

Wakil Sabah dalam GLC Persekutuan?

Menuntut pelantikan wakil Sabah dalam GLC Persekutuan untuk memastikan kepentingan negeri. [Wakil GLC]

Rasionalisasi GLC/GLIC negeri?

Hapus pertindihan, tingkat kecekapan dan ketelusan. [Struktur Semula GLC/GLIC]

Geran tanah & NCR lebih cepat?

Perkasa JTU & sistem PANTAS untuk proses pantas, telus, efisien. [Tanah & NCR]

Integriti jabatan?

Pendigitalan proses + Unit Integriti Bebas di jabatan utama. [Integriti & Digital]

Mahkamah Anak Negeri?

Diterajui Pribumi; lantikan tetap & semakan gaji untuk profesionalisme. [Anak Negeri]

35% kerusi Parlimen & Dewan Negara untuk Sabah/Sarawak?

Memperjuangkan imbangan 35% bagi suara Borneo. [Perwakilan Borneo]

Jawatankuasa Pilihan Khas DUN?

Perkukuh semak-imbang isu/dasar kerajaan. [Select Committee DUN]

Had penggal Ketua Menteri?

Had maksimum 2 penggal bagi elak pemusatan kuasa. [Had Penggal KM]

Libat urus rakyat?

Townhall berkala wakil rakyat di setiap kawasan. [Townhall Rakyat]

Reform hasil sumber asli/mineral?

Pastikan pemilikan/hasil adil bagi Sabah sepanjang rantaian huluan–hiliran. [Reform Sumber Asli]

G. Kebajikan & Kesihatan

Skim kesihatan B40 penyakit kritikal?

PRIHATIN: perlindungan percuma termasuk kemoterapi & dialisis bagi B40 layak. [PRIHATIN Kesihatan]

Sokongan sukarelawan luar bandar?

Dana menampung pengangkutan/komunikasi/logistik/penginapan petugas kebajikan/pendidikan/kesihatan. [Dana Sukarelawan]

Warga emas?

SANGGAR KASIH: perkampungan prihatin komuniti dengan penjagaan harian/rawatan asas/sokongan sosial. [Warga Emas]

Anti-buli?

Sokong Akta Anti Buli + Tribunal Khas merentas sekolah, tempat kerja, institusi dan siber. [Anti-Buli/Tribunal]

Perpaduan negeri?

Majlis Perpaduan Sabah di bawah JKM melibatkan wakil etnik/agama/daerah. [Perpaduan Sabah]

H. Sumber & Tenaga (O&G + Tenaga Hijau)

Siapa menyelaras industri petroleum negeri?

Majlis Petroleum Sabah—koordinasi industri, audit hasil, teroka hiliran. [Sabah Petroleum Council]

Struktur syarikat O&G negeri?

Dirasionalisasi untuk kawalan penuh sumber & nilai tambah huluan–hiliran. [Rasionalisasi O&G Negeri]

Peluang kerja O&G untuk anak Sabah?

Minimum 50% bagi jawatan berkemahiran tinggi diwajibkan kepada anak Sabah. [Kuota Kerja 50%]

Peluang vendor tempatan?

Sekurang-kurangnya 30% penyertaan syarikat tempatan Sabah dalam perolehan/kontrak O&G. [Vendor 30%]

Biasiswa & laluan pendidikan petroleum?

Dana/biasiswa Petronas khas; kuota kemasukan UTP & INSTEP untuk anak Sabah. [Biasiswa & Kuota]

Tenaga boleh diperbaharui?

Solar, hidro mini, biojisim + dana R&D/kajian impak untuk projek mampan. [Tenaga Hijau Sabah]

Elektrifikasi pedalaman?

Loji biojisim mini-grid untuk kawasan belum disambung grid utama. [Mini-grid Biojisim]

I. Permohonan & Pelaksanaan

Bagaimana memohon program bantuan/geran?

Ikuti pengumuman rasmi Kerajaan Negeri/agensi pelaksana. Manifesto menetapkan dasar/komitmen; butiran borang/platform/kuota akan dimaklumkan.

Bagaimana status kelayakan disahkan?

Bergantung program: contoh B40 (data agensi), e-Kasih, dokumen SSM/SKM (usahawan), bukti tawaran IPT, atau syarat teknikal (O&G).

Adakah semua program terhad kepada warganegara Sabah?

Sebahagian besar mensasarkan anak Sabah atau penduduk Sabah; syarat khusus dinyatakan semasa pengumuman rasmi.

Bagaimana perkembangan dilaporkan kepada rakyat?

Melalui kenyataan rasmi, portal kerajaan, townhall, dan laporan berkala (projek besar/infrastruktur/reform).

J. Penafian

Semua maklumat berpandukan teks manifesto. Butiran pelaksanaan (tatacara permohonan, kuota, lokasi, tarikh khusus, panel hospital/TVET/GLC, dsb.) akan diumumkan oleh Kerajaan Negeri/agensi berkenaan. Manifesto ini tertakluk kepada pindaan/penambahbaikan untuk kebaikan rakyat Sabah.